- today
- favorite 0 polubień
- remove_red_eye 36 odwiedzin
Taras może wyglądać idealnie na planie domu, a mimo to po zabudowie okazać się zbyt gorący w lipcowe popołudnie albo zbyt ciemny wtedy, gdy najczęściej chcesz z niego korzystać. Dlatego odpowiedź na pytanie, gdzie najlepiej zbudować ogród zimowy, nie brzmi po prostu „na południu”. Południowa ekspozycja daje dużo światła w skali roku, ale jest też najbardziej wymagająca podczas letnich upałów. Wschód dobrze współgra z porannym rytmem dnia, zachód oznacza niskie słońce późnym popołudniem, a północ zapewnia spokojniejsze, rozproszone światło. Najlepsze miejsce wynika więc z połączenia strony świata, godzin użytkowania i rzeczywistego otoczenia tarasu.
Najpierw ustal, o jakiej porze naprawdę będziesz korzystać z zabudowy
Kierunek ma znaczenie dopiero wtedy, gdy zestawisz go z własnym planem dnia. Taras używany przede wszystkim przy śniadaniu potrzebuje czegoś innego niż miejsce na wieczorne kolacje po pracy. Podobnie pracownia z monitorem nie stawia takich samych wymagań światłu jak jadalnia czy przestrzeń przeznaczona dla roślin światłolubnych.
Wschód daje słońce rano i przed południem, a później naturalnie przechodzi w cień. Zachód działa odwrotnie. Właśnie wtedy, gdy wiele osób wraca do domu i chce usiąść na tarasie, niskie słońce zaczyna wpadać przez boczne przeszklenia. Południe zapewnia długie doświetlenie, lecz wymaga przygotowania na przegrzewanie. Północ jest spokojniejsza termicznie, ale trzeba szczególnie pilnować jasnych wypełnień i dobrze zaplanowanego oświetlenia.
Przy zabudowie sezonowej żadna strona nie zapewni sama z siebie komfortu zimą bez dogrzewania. Znacznie częstszym problemem użytkowym jest nadmiar słońca latem, zwłaszcza od południa i zachodu. Dotyczy to również kategorii ogrody zimowe, w której kierunek powinien być rozpatrywany razem z konfiguracją osłon, przeszkleń i przewietrzania.
Co realnie zmienia ekspozycja na południe, zachód, wschód i północ?
Ogród zimowy, ekspozycja słoneczna i pora dnia powinny być analizowane razem. W Polsce zimowe słońce znajduje się nisko nad horyzontem, a latem znacznie wyżej. Dlatego rano promienie wchodzą nisko od wschodu, późnym popołudniem podobnie działają od zachodu, natomiast latem przy południowej elewacji duża część promieniowania trafia w połać dachową. Północ nie otrzymuje bezpośredniego nasłonecznienia w taki sposób.
Południe daje dużo światła, ale wymaga kontroli temperatury
Czy ogród zimowy od południa zawsze będzie najlepszym rozwiązaniem? Nie. Zimą niskie słońce może docierać głęboko pod dach i dobrze doświetlać wnętrze. Latem sytuacja się odwraca, bo wysoka pozycja słońca zwiększa obciążenie połaci dachowej, a różnica temperatur między chłodniejszą częścią dnia a godzinami największego nasłonecznienia jest wyraźna. Bez osłony dachu i skutecznego przewietrzania w środku może być po prostu za gorąco.
Zachód jest najbardziej wymagający pod koniec dnia
Ogród zimowy od zachodu ma dużą zaletę dla osób korzystających z tarasu po pracy, bo właśnie wtedy dociera tam słońce. Problem polega na jego niskim położeniu. Promienie wpadają przede wszystkim przez ściany, więc sama markiza dachowa nie rozwiązuje sprawy. W źródłowej konfiguracji przewidziano rolety ścienne ZIP na ścianę lewą, prawą i przednią oraz możliwość przewietrzania przez przesuwne tafle szklane.
Wschód dobrze pasuje do porannego rytmu
Ogród zimowy od wschodu jest jasny rano i przed południem, natomiast później przechodzi w cień. W ciepłych miesiącach ogranicza to problem przegrzewania w drugiej połowie dnia. Taka orientacja dobrze pasuje do śniadań, porannej kawy czy pracy przed południem. Jeśli zabudowa ma być używana wieczorem, większego znaczenia nabiera oświetlenie LED.
Północ daje światło rozproszone bez gwałtownych zmian
Ogród zimowy od północy nie musi oznaczać ciemnego wnętrza. Brak bezpośredniego słońca daje bardziej równomierne światło, co może odpowiadać pracowni, miejscu przy komputerze i roślinom cieniolubnym. Trzeba jednak unikać dodatkowego ograniczania jasności mocno przyciemnianymi wypełnieniami. Bezbarwne lub mleczne rozwiązania i zaplanowane oświetlenie LED lepiej odpowiadają takiej stronie.
Kierunki pośrednie często lepiej opisują rzeczywisty taras
Dom rzadko stoi idealnie według czterech głównych kierunków. Południowy zachód łączy długie nasłonecznienie z niskim słońcem popołudniowym. Oznacza to jednoczesną pracę nad osłoną połaci dachowej i bocznych przeszkleń. W takiej konfiguracji w źródle przewidziano połączenie markizy dachowej z roletami ZIP.
Południowy wschód daje dużo światła rano i w pierwszej części dnia, natomiast po południu słońce stopniowo przestaje działać na tę stronę. Z tego powodu łatwiej opanować późniejsze przegrzewanie niż na pełnym południu lub południowym zachodzie. Dobrze współgra to ze śniadaniami i pracą wykonywaną przed południem.
Północny wschód łączy łagodną charakterystykę północy z porannym światłem. Północny zachód pozostaje spokojniejszy przez większą część dnia, ale wieczorem może dostać porcję niskiego słońca od zachodu. Nnajlepiej oceniać więc nie według samej nazwy kierunku, lecz przez godziny korzystania z tarasu i rzeczywisty przebieg cienia.
Strona świata to tylko część decyzji, liczy się też otoczenie działki
Kompas nie pokaże drzewa stojącego kilka metrów przed tarasem, głębokiego okapu ani budynku sąsiada. Każdy z tych elementów może zmienić ilość światła bardziej niż niewielka różnica w ustawieniu względem stron świata. Drzewo liściaste zachowuje się przy tym inaczej niż iglaste. Latem korona może dawać potrzebny cień, a po zrzuceniu liści przepuszczać niskie zimowe słońce. Iglak ogranicza światło przez cały rok.
Nasłonecznienie ogrodu zimowego zmienia się wraz z cieniem otoczenia
Nasłonecznienie ogrodu zimowego trzeba sprawdzać na konkretnym tarasie. Sąsiedni budynek, altana, wysokie ogrodzenie czy mur oporowy mogą odcinać światło przez określoną część dnia. Zimą ich wpływ często jest silniej odczuwalny, ponieważ słońce znajduje się niżej nad horyzontem.
Głęboki okap własnego domu może działać korzystnie przy południowej elewacji. Latem ogranicza część wysokiego słońca, a zimą pozwala niższym promieniom docierać głębiej. Nie oznacza to, że zastępuje wszystkie osłony, ale może zmniejszyć ich obciążenie w konkretnych godzinach.
Do światła dochodzą wiatr i opady. W źródle wskazano dominujące w Polsce wiatry z sektora zachodniego, dlatego zachodnie przeszklenia mogą być częściej narażone na zacinający deszcz i zabrudzenia. Przed budową trzeba również sprawdzić, czy śnieg z głównego dachu domu nie zsuwa się dokładnie na planowaną konstrukcję. Strona zacieniona, zwłaszcza północna, dłużej pozostaje wilgotna, a śnieg i lód mogą schodzić z niej wolniej.
Własny taras możesz ocenić podczas jednego pogodnego dnia
Nie trzeba opierać decyzji wyłącznie na strzałce kompasu. Jeden pogodny dzień pozwala zobaczyć znacznie więcej. Najważniejsze jest obserwowanie granicy cienia, a nie samo stwierdzenie, że taras jest skierowany na południowy zachód czy północny wschód.
- Sprawdź kierunek tarasu kompasem w telefonie.
- Zrób zdjęcie rano, w południe, po południu i wieczorem.
- Na każdym zdjęciu zwróć uwagę, gdzie kończy się cień budynku, okapu i drzew.
- Rozpoznaj, które drzewa są liściaste, a które iglaste.
- Sprawdź, w którą stronę może zsuwać się śnieg z dachu domu.
- Porównaj zdjęcia z godzinami, w których faktycznie zamierzasz korzystać z tarasu.
Najważniejszy jest ostatni punkt. Cień pojawiający się o godzinie 17 może być zaletą dla osoby wracającej do domu późnym popołudniem, ale nie ma większego znaczenia, jeśli przestrzeń będzie służyła głównie do śniadań. Właśnie dlatego jedno zdjęcie wykonane w południe mówi znacznie mniej niż krótka obserwacja całego dnia.
Jeśli taras już istnieje, kierunek trzeba skompensować konfiguracją
Przy gotowym tarasie pytanie gdzie postawić ogród zimowy często przestaje być otwarte. Nie wybierasz już strony świata, tylko sposób, w jaki zabudowa ma poradzić sobie z jej ograniczeniami. Znaczenie zaczynają mieć wypełnienie dachu, osłony ścienne, możliwość przewietrzania oraz światło sztuczne.
Na południu i południowym zachodzie trzeba przede wszystkim przygotować się na lato. Przyciemniane wypełnienie dachu, elektryczna markiza dachowa oraz przesuwne tafle szklane pozwalające na przewietrzanie skrośne odpowiadają na trzy różne problemy. Wypełnienie ogranicza część promieniowania, markiza osłania połać przy wysokim słońcu, a otwarcie przeciwległych stron pomaga usunąć nagrzane powietrze.
Zachód wymaga innego podejścia. Niskie słońce wpada przez ściany, dlatego sama markiza dachowa nie wystarczy. W źródle przewidziano rolety ZIP zamawiane osobno na ścianę lewą, prawą i przednią. Wschód jest łagodniejszy po południu, a przy planowanym użytkowaniu wieczornym większego znaczenia nabiera LED. Przy północy priorytetem pozostają jasne, bezbarwne lub mleczne wypełnienia oraz światło zaplanowane już na etapie zamówienia.
Żadna z tych metod nie zmienia klasy konstrukcji. Zabudowa sezonowa lub przejściowa nie staje się ogrzewaną oranżerią całoroczną tylko dlatego, że została ustawiona w korzystnym kierunku albo wyposażona w osłony. Komfort w chłodniejszych miesiącach zależy również od dogrzewania i pozostałych elementów systemu. Miejsce trzeba też skonfrontować z wymaganiami formalnymi dotyczącymi konkretnej działki.
Kierunek przekłada się bezpośrednio na konfigurację dachu, osłon i szyb
Gdy strona jest już znana, można przełożyć ją na konkretne decyzje przy zamówieniu. Na północy i wschodzie źródło wskazuje przede wszystkim jasne wypełnienia. Na południu i zachodzie większą rolę odgrywają wersje przyciemniane, osłony oraz skuteczna wymiana nagrzanego powietrza.
Osłona ogranicza dopływ promieniowania, ale nie usuwa powietrza, które zdążyło się już nagrzać. Dlatego przy mocno nasłonecznionych kierunkach przewietrzanie nie powinno być traktowane jako dodatek do markizy. Te dwa elementy rozwiązują różne problemy.
Podobnie jest z kolorem szyb ściennych. Bezbarwne, przyciemniane szare albo białe wypełnienie jednej ściany zmienia ilość światła i prywatność, dlatego dobrze zestawić je z dachem oraz stroną, z której dociera najwięcej słońca.
Zabudowa może zmienić światło w sąsiednim pokoju
Przy południowej elewacji konstrukcja może ograniczyć część bezpośredniego światła wpadającego wcześniej przez okno domu, ponieważ zasłania fragment widocznego nieba. Jednocześnie tworzy dodatkową przestrzeń przy ścianie budynku. Skala zmiany zależy od wielkości okna, głębokości zabudowy i rodzaju wypełnienia dachu.
Przy północnej elewacji różnica bywa mniej odczuwalna, ponieważ okno wcześniej i tak nie otrzymywało takiego bezpośredniego nasłonecznienia jak od południa. Tutaj szczególnego znaczenia nabiera zachowanie jasnego dachu i ścian, aby nie ograniczać niepotrzebnie światła rozproszonego.
Osłony przeciwsłoneczne zabudowy służą przede wszystkim kontrolowaniu promieniowania docierającego do przestrzeni pod dachem. Przy projektowaniu miejsca dobrze jednak spojrzeć również od strony pokoju, do którego konstrukcja będzie przylegała, zamiast oceniać wyłącznie sam taras.
Najczęstsze uproszczenia przy wyborze strony świata
Ogród zimowy, strona świata i otoczenie działki tworzą jeden układ. Rozczarowanie rzadko wynika wyłącznie z tego, że taras leży po konkretnej stronie domu. Częściej problem zaczyna się wtedy, gdy pomija się porę użytkowania, cień od otoczenia albo sposób konfiguracji konstrukcji.
- Południe nie jest automatycznie najlepszym wyborem. Daje dużo światła, ale bez osłony i przewietrzania latem może być zbyt gorące.
- Północ nie oznacza z definicji ciemnej przestrzeni. Daje światło rozproszone, lecz wymaga jasnych wypełnień i dobrze zaplanowanego LED.
- Markiza dachowa nie rozwiązuje problemu niskiego zachodniego słońca wpadającego przez ściany.
- Nie należy przenosić kryteriów ogrzewanej oranżerii całorocznej bezpośrednio na zabudowę sezonową.
- Sama osłona nie usuwa nagrzanego powietrza. Potrzebna jest możliwość jego wymiany.
- Drzewo, sąsiednia ściana czy głęboki okap mogą zmienić warunki mocniej niż kilka stopni różnicy na kompasie.
- Jedna obserwacja wykonana tylko latem nie pokazuje, jak miejsce zachowa się przy niższym słońcu jesienią i zimą.
- Jeżeli strony świata nie da się już zmienić, nadal można dopasować wypełnienie, osłony, przeszklenia i oświetlenie.
- Korzystny kierunek nie zmienia zabudowy sezonowej w całoroczną oranżerię. O komforcie decyduje cały system i ewentualne dogrzewanie.
Dobre miejsce wynika z konkretnego sposobu użytkowania
Jeśli możesz swobodnie wybrać lokalizację, południowy wschód bywa rozsądnym kompromisem między dostępem do światła a łatwiejszym opanowaniem temperatury w drugiej części dnia. Nie jest jednak uniwersalnym zwycięzcą. Dla osoby korzystającej z przestrzeni głównie wieczorem bardziej logiczny może być zachód, o ile od początku uwzględni rolety ścienne i przewietrzanie. Dla pracowni lub miejsca przy komputerze spokojna północ może okazać się bardziej użyteczna niż pełne południe.
Jeśli kierunek jest już narzucony przez istniejący taras, dużo ważniejsze od szukania „idealnej strony” staje się rozpoznanie jej słabego punktu. Na południu będzie nim letnie przegrzewanie, na zachodzie niskie słońce wieczorne, na wschodzie mniejsza ilość światła później w ciągu dnia, a na północy konieczność świadomego zachowania jasności.
Najpewniejszą wskazówkę daje zwykła obserwacja miejsca. Sprawdź taras rano, w południe, po południu i wieczorem, zobacz, gdzie przesuwa się cień, uwzględnij drzewa, okap i sąsiednie zabudowania, a potem zestaw to z godzinami, w których rzeczywiście chcesz tam przebywać. Wtedy wybór kierunku przestaje być teorią o stronach świata i zaczyna odpowiadać codziennemu korzystaniu z przestrzeni.